Państwo zachęca, by donosić. "To groteskowe wynaturzenie idei obywatelskości"

  • Dom
  • Wiadomosci
  • Państwo zachęca, by donosić. "To groteskowe wynaturzenie idei obywatelskości"
Donosy obywatelskie bez podatku

Doniesiesz w policję, CBA, ABW albo fiskusowi? Dostaniesz za wówczas wynagrodzenie, od którego nie zapłacisz ani złotówki datku. W ten sposób rząd chce pobudzać do współpracy z organami państwowymi. Rodzi się jednakże pytanie: czy w nakłanianiu do postaw obywatelskich nie zaakceptować posuwamy się o krok za daleko?

– Obywatelskość to chęć operowania na rzecz wspólną. Często może to się łączyć z własnym interesem, gdy rodzice działają na rzecz uczelni, czy gdy wspólnie z innymi mieszkańcami osiedla angażujemy się w malowanie ławek. My też będziemy użytkować z tego, że miejscowa przestrzeń jest dopasowana do potrzeb i gustu mieszkańców. Natomiast zachęty podatkowe odnoszące się do współpracy ze służbami wydają mi się dosyć groteskowym wynaturzeniem idei obywatelskości – ocenia Katarzyna Batko-Tołuć spośród Sieci Obywatelskiej Watchdog.

Czy państwo powinno zachęcać do donosów?

Ustalmy na wstępie jedną rzecz: nagroda pieniężna za donos np. organom ścigania nie wydaje się w Polsce niczym nowym. Ale dotychczas wynagrodzenie zbytnio udzielanie informacji m. in. policji, funkcjonariuszom Służby Celno-Skarbowej, Straży Granicznej, ABW, czy CBA podlegało 20 – proc. ryczałtowi. Od 1 stycznia 2018 roku tego podatku już nie ma. Rząd liczy, że po ten sposób zachęci Polaków do współpracy z organami państwowymi.

Nie są znane oficjalne dane dzięki temat wysokości wynagrodzenia za donosy w Polsce. Stwórcy nowelizacji ustawy o podatkach dochodowych przekonują jednak, że "w zdecydowanej większości wypadków osoba udzielająca pomocy organom otrzymuje wypłaty od 12 do 1000 zł". Dużo? To pojęcie względne. Ważniejsze jednak od kwoty wynagrodzenia jest etyczność takich podniet. Wydaje się, iż pobudzanie postaw obywatelskich przez zachęty finansowe jest rozwikłaniem pozornie skutecznym, a w rzeczywistości tworzącym ułudę i pole do nadużyć.

Większość ludzi, jaka informuje o nieprawidłowościach, wykonuje to, ponieważ ma ten system wartości. Tak robią watchdogi, tak robią sygnaliści. To nie wydaje się być praca, za którą opłacają służby. Chodzi bowiem na temat to, by jakieś krzywdy się nie działy, jakiekolwiek niebezpieczeństwa nie pojawiały – zaznacza Katarzyna Batko-Tołuć.

Donoszenie nie jest złe

Niemal na całym świecie donoszenie jest uważane za niezgodne z normami kulturowymi. Jednak w Polsce donos ma wyjątkowo pejoratywną konotację, wynikającą z doświadczeń poprzedniego ustroju.

Jeśli poszukiwanie nieprawidłowości jest płatne, wówczas budzi to niesmak. W Polsce sprawa wydaje mi się wyjątkowo niezręczna ze względu na naszą powojenną historię. A iż do polityków mamy słabowite zaufanie, to gdy wkraczają w rolę promotorów myśli informowania ich służb o nieprawidłowościach, mogą tylko zaszkodzić – uważa Katarzyna Batko-Tołuć. I dodaje:

Przybył dosyć nieszczęśliwy zbieg okoliczności, możliwe, że zaplanowany. Najpierw przy projektowanej ustawie o jawności życia publicznego wprowadza się instytucję sygnalisty, którą organizacje krytykują. Mówią, że na świecie ta instytucja kompletnie inaczej funkcjonuje, an obok nas została sprowadzona do roli informatora prokuratury. Równocześnie państwo daje wyraźny sygnał, że premiuje to, co społeczeństwo odczytuje jako donoszenie.

W ogóle informowanie o nieprawidłowościach nieomal na całym świecie wydaje się być uważane za niezgodne z normami kulturowymi. Nie zaakceptować lubimy tych, którzy istnieją niekoleżeńscy i nielojalni. Zgadzamy się na pewną bylejakość. Ci, którzy chcą, aby było lepiej, są odczuwani za czepialskich. Dlatego faktycznie trudno ludziom wytłumaczyć, że informowanie o nieprawidłowościach ma na celu ich bezpieczeństwo, zdrowie, czy nawet życie – mówi Katarzyna Batko-Tołuć. I zaznacza:

Ów sytuacja wpływa negatywnie na to, co udało się wypracować w sferze społecznej akceptacji dla etycznych postaw. Szkodliwe jest zabijanie kruchej zgody społecznej, odnośnie do tego, że warto reagować w nieprawidłowości. Ludzie mogą zaprzepaścić zaufanie do państwa i nie chcieć informować. Efekt może być zatem odwrotny.

Dariusz Gałązka, mąż w Grant Thornton zwraca uwagę, że zwolnienie spośród opodatkowania podatkiem PIT zarobku za pomoc udzieloną określonym służbom państwowym nie jest czymś nadzwyczajnym.

– Takie namawianie do kooperacji z organami państwowymi wiąże nam się z zachętą do donosicielstwa, ale po niektórych przypadkach jest wówczas po prostu też forma faktycznego wykrycia niewątpliwych przestępstw. Trzeba mieć tylko nadzieję, że informacje pozyskane poprzez organy będą odpowiednio filtrowane, i te typowo szkodliwe i nieprawdziwe trafią do odwiedzenia kosza. Pomimo wszystko powinno się mieć wiarę, nawet wraz z uwzględnieniem naszych wad narodowych, że zachowany zostanie w tym zakresie rozsądek, a współpraca dotyczyć będzie tylko tych względów, które wiążą się przestrzeganiem procedur państwa czy też zapobieżeniem przestępstwom – wskazuje Dariusz Gałązka.

dolar a złoty. Różne scenariusze

Dolar a złoty. Różne scenariusze

Jeśli w najbliższym tygodniu dolar na dłużej trwającą chwilę nie wzniesie się powyżej 4, 09 złotych, to będzie to niesłychanie silny sygnał do pewnych spadków. Nawet w rejony 3, 9 zl a…...

Czytać..
do trzech razu sztuka. Bayer przejmuje Monsanto za 66 mld dolarów  Wraz ze świata

Do trzech razu sztuka. Bayer przejmuje Monsanto za 66 mld dolarów Wraz ze świata

Niemiecki koncern chemiczny i farmaceutyczny Bayer przejął za 66 mld dolarów amerykańską firmę biotechnologiczną Monsanto - informuje BBC. Transakcja oznacza, że zrealizowany zostanie największy koncern na świecie, specjalizujący się w biotechnologii…...

Czytać..
dlaczego OC jest takie ogromne  Moto

Dlaczego OC jest takie ogromne Moto

Ubezpieczyciele zostali zobowiązani do odwiedzenia wypłaty wyższych odszkodowań, co jest jedną z przyczyn skokowego wzrostu cen polis OC. - Ceny są rosły, jeżeli będziemy zwiększali wysokość odszkodowań i zasięg odpowiedzialności zakładów ubezpieczeniowych…...

Czytać..
deweloperzy oddali rekordową liczbę domów  Nieruchomości

Deweloperzy oddali rekordową liczbę domów Nieruchomości

Działający w Polsce programiści oddali do użytku w ciągu ostatniego roku prawie 100 tysięcy mieszkań. - To rekordowy wynik a mianowicie komentuje Marcin Krasoń z firmy Home Broker. Z najnowszych danych Nadrzędnego Urzędu…...

Czytać..
deloitte Technology Fast 50 - polskie firmy w rankingu

Deloitte Technology Fast 50 - polskie firmy w rankingu

Aż 18 firm z Polski znalazło się w najnowszej edycji rankingu najszybciej rozwijających się firm technologicznych w Europie Środkowej "Deloitte Technology Fast 50 Central Europe". Najwyżej, bo na szóstej. miejscu, jest TenderHut, przedsiębiorstwo…...

Czytać..
decyzja Moody’s w sprawie ratingu Polski

Decyzja Moody’s w sprawie ratingu Polski

Na tę decyzję czekają politycy, przedsiębiorcy i inwestorzy. Filia Moody's ma dzisiaj opublikować nową ocenę ratingową gwoli Polski. Wicepremier i minister rozwoju Mateusz Morawiecki pytany we wtorek w Krynicy o konsekwencje ewentualnego…...

Czytać..